Dostlarla Mektuplaşmalar
Salzburg, 29 Ağustos 1923
Kapuzinerberg 5
Saygıdeğer Maksim Gorki,
Son zamanlarda postacımız, sizden gelen, Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu adlı ökykümü, hazırlamakta olduğunuz seçkiye almak istediğiniz haberi kadar güzel haber getirmemişti. Bunu tabii ki büyük bir sevinçle kabul ettiğimi bildirmek isterim. Beni en çok mutlu eden de böyle bir öneri getirmeniz oldu. Eserlerinizi çok beğeniyorum. Son yıllarda beni en çok etkilemiş olan kitap ilk evliliğinizi anlattığınız Anılar adlı eseriniz olmuştu. Alman edebiyatında gerçeği böylesine güzel ele alan bir yazar yok. Sanat aracılığı ile gerçeğin derinlerine inilmesi gerektiğine inanıyorum. Bana göre siz bunu olağanüstü başarıyorsunuz. Bir Tolstoy bile sizin başarınıza ulaşamıyor. Kitaplarınızı seviyorum! İçinde yaşadığımız kötülük dolu bu yıllarda sizin insancıl yanınıza çok saygı duyuyorum!
Şimdi size olan sevgi ve saygımı söyleyebildiğim için de kendimi çok mutlu hissediyorum. Öykü kitabım Amok Koşucusu ile romanım Üç Usta'dan söz eden Dostoyevski makalesini içeren kitabı yolladığım için beni lütfen yanlış anlamayın, sizi rahatsız etmek istemiyorum. Onları okumanız gerekmiyor, bana teşekkür etmeniz de. Hatta onları okumadan geri de yollayabilirsiniz. Ben sadece şu anda size bir şey yollamak gereksinimi kendimde hissettim.
Eğer beni çok sevindirmek istiyorsanız, eserlerinizin müsveddelerinden birkaç sayfa yollayabilirsiniz. Genç kızlar gibi imza değil, sadece çok sevdiğim yazarları daha iyi kavrayabilmek için böyle müsveddeler topluyorum. Dostoyevski'nin Ezilmişler ve Aşağılanmışlar eseri ile Tolstoy'un Kröçyer Sonat'ından ikişer bölümün müsveddeleri koleksiyonumda. Her ikisini de savaştan önce çok para karşılığı ve güçlükle elde edebilmiştim. Ne kadar mutlu olurdum, sizin elinizden çıkmış birkaç sayfayı da onların yanına koyabilseydim.
Son olarak bir şey daha: Eğer edebiyat konusunda Almanya'da sizin için yapabileceğim bir şey olursa lütfen bildirin. Elimden geleni yapmak beni mutlu edecektir.
Saygılar vehürmetlerle,
Stefan Zweig
Roland'ı ziyaret etme olanağını kaçırmayın! Onu tanımak başlı başına bir olaydır. Rolland'ın iyi yürekliliği ve doğruya olan inancı, bu fakir dünyamızda, kendini tüm varlığı ile verdiği inanılmaz, sonsuz coşkudur!
18 Eylül 1923
Freiburg (Breisgau)
Günthersal, Dorf caddesi 5
Sevgili Zweig!
Dostane ve beni çok övücü mektubunuza bu kadar geç yanıt verdiğim için özür dilerim. Bu gecikmenin tek nedeni yabancı dil bilmeyişim ve sadece Rusça yazıp Rusça konuşmam. Düşün ve ruh dünyama girmesine izin verdiğim, bu nedenle de mektubunuza bana tercüme edecek tek insan bir aya yakın yanımda değildi. O şimdi geldi ve ben size yanıt verebildiğim için kendimi çok mutlu hissediyorum.
Kısa süre öncesine kadar, Amok Koşucusu ve Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu öykülerinizi okumuş olduğum için sadece adınızı tanıyordum. İlk öykü pek bana göre değildi, ikincisi ise kadına yaklaşımındaki insanüstü duyarlılığı, konusunun özgünlüğü ve sadece gerçek bir sanatçının başarabileceği o anlatım gücüyle beni etkiledi. Öyküyü okuyup bitirdiğimde mutluluk içinde kendi kendime güldüm. Öylesine başarılı yazmıştınız ki! Fakat hiç utanmadan ağladım da, öyküdeki kadına acıdığım, onun hüzünleriyle hüzünlendiğim için. Tek ağlayan ben olmadım, düşününe ve duygularına kendimden daha çok inandığım bana yakın o insan da duygulanıp ağladı. Biliyor musunuz bay Zweig, düşelmin yaratıcısı olan sanatçı, insan Tanrı'nın yarattığından çok daha ilginç canlandırabilir.
Ardından Rolland üzerine yazmış olduğunuz kitabı okudum. Onun gibi gerçekten çok önemli bir insan için yazılmış güzel bir kitap. İçinde yaşadığımız bu duygusuz dönemde bir Alman'ın bir Fransız üzerine böyle bir kitabı kaleme alma gerçeği de bence çok önemli. Bu nedenle sizin çalışmanız, doğruyu seven namuslu her kişinin çok gurur duyması gereken, insanın gerçekler üzerindeki yengisinin bir kanıtı.
Bu kitabı okuduktan sonra Rolland'ı daha iyi anladım, ona daha yakınlaşıp, daha çok inandım. Bu olağanüstü insana hayrandım ben, şimdi ise hayranlığım sonsuzlaştı. Çünkü sizin sayenizde onun düşünsel yanını çok daha berrak seçmeye başladım.
Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu bir dizinin kitapçığı olarak yayınlanacak. Bu dizide Manon Lescaut'nun Öyküsü, Maupassant'ın Yüreğimiz, Boccaccio'nun Fiammetta kitapçıklarının yanı sıra Romeo ve Julia da var. Dizinin ilk küçük kitabı olarak Turgenyev'in İlk Aşk eseri yayınlandı. Uzun öykünüz çıkar çıkmaz size yollanacak.
Dizideki bütün kitapçıklarda çizgi resimler de olacak. Hangi Alman ressamın Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu'nu resimlemesini istediğinizi bana bildirmenizi rica edeceğim. Bir başka ricam daha var. Ay Işığı Sokağı adlı öykünüzün, tarafımdan yönetilen ve Berlin'de çıkan Beseda adlı dergide yayınlanmasına izin verir miydiniz?
Aynı dergide günümüz Alman edebiyatçıları üzerine veya hoşunuza giden başka bir konuda yazmanızı da rica etmek istiyorum. Beseda'da sadece sanat ve bilim sorunlarına eğilen bir dergi. Politikadan tamamen uzak olup R. Rolland, Franz Hellens, John Galsworthy, Gregorio M. Sierra ve daha birçok yabancı edebiyatçının yazılarına yer veriyor.
Size memnuniyetle elimdeki bir müsveddeyi yoluyorum. Şu anda yanımda sadece bu var, ancak beğenmezseniz bir başkasını da temin edebilirim.
Kitaplarınız için teşekkürler. Kitaplarımın Almanca çevirileri K. Wolff Yayınevi'nde çıktığında hemen size yollatacağım. Bu dünyada çok güzel mutluluklar var... Onlardan biri de size rastlamış olmam!
Size Stefan Zweig, en içten selamlar yolluyorum.
M. Gorki
